Thị trường trái phiếu doanh nghiệp bước vào chu kỳ phát triển mới theo hướng bền vững hơn “Khẩu vị” nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp thay đổi thế nào sau những biến động vừa qua? Hoàn thiện cơ chế, chính sách đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong trung, dài hạn

Chiều 4/12, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đã tổ chức Tọa đàm: “Thúc đẩy phát triển thị trường TPDN hiệu quả, an toàn, bền vững” với sự tham gia của các nhà quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia am hiểu sâu sắc trong lĩnh vực này.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp “hạ cánh mềm” sau những chính sách quyết đoán, chưa có tiền lệ
Các diễn giả tham gia cuộc tọa đàm chiều 4/12. Ảnh: VGP

Tại cuộc tọa đàm, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính (Bộ Tài chính) Nguyễn Hoàng Dương cho biết, từ sau các vụ việc trên thị trường tài chính tháng 10/2022, cùng với diễn biến xấu trên thị trường tài chính trong và ngoài nước, thị trường TPDN bị tác động nặng nề.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có rất nhiều chỉ đạo quyết liệt, từ việc hoàn thiện khung khổ pháp lý đến duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường sản xuất kinh doanh cũng như các thị trường có liên quan tới thị trường trái phiếu như thị trường bất động sản, thị trường tín dụng, thực hiện các chính sách tài khóa hỗ trợ của Nhà nước.

Trong các chính sách đó, nổi bật là Chính phủ khẩn trương và kịp thời ban hành Nghị định 08, trong đó có chính sách hoãn thực hiện một số quy định của Nghị định 65 cũng như cho phép doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể có các cơ chế đàm phán, giãn, hoãn và hoán đổi trái phiếu đã phát hành trên tinh thần rủi ro chia sẻ, lợi ích hài hòa giữa các bên.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp “hạ cánh mềm” sau những chính sách quyết đoán, chưa có tiền lệ
Ông Phan Đức Hiếu (trái) và ông Nguyễn Hoàng Dương (phải)

Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 08/2023/NĐ-CP, thị trường đã có những dấu hiệu tích cực hơn, doanh nghiệp đã quay lại phát hành được trái phiếu, quý I hầu như không có đợt phát hành nào nào, từ quý II trở đi, tháng sau khối lượng phát hành đều cao hơn tháng trước. Tới hết tháng 11, có 77 doanh nghiệp phát hành khối lượng khoảng 220.000 tỷ đồng.

Đồng tình với đánh giá này, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực nhấn mạnh các nhóm quyết sách quan trọng, chưa từng có thời gian qua của Quốc hội và Chính phủ trong điều hành kinh tế vĩ mô, phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ, giải quyết các điểm nghẽn trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp, du lịch, y tế…

Riêng với thị trường TPDN, ông Cấn Văn Lực chỉ ra 4 nhóm chính sách của Chính phủ có tính quyết định phục hồi thị trường này. Đầu tiên là Nghị định 08. Tiếp theo là đưa vào vận hành hệ thống TPDN riêng lẻ tập trung. Theo thống kê của HNX, đã có khoảng 760 mã TPDN của khoảng 200 tổ chức phát hành được đưa lên hệ thống này, qua đó tăng thanh khoản cho thị trường khoảng 20-30 lần so với giai đoạn trước.

Cùng với đó, tiếp tục thúc đẩy các điều kiện để thị trường lành mạnh hơn, ví dụ thêm tổ chức xếp hạng tín nhiệm đi vào vận hành. Đặc biệt, các vụ việc vi phạm TPDN đã được xử lý quyết liệt. Các chính sách này đã giúp thị trường TPDN phục hồi, niềm tin tăng trở lại, dù vẫn còn không ít khó khăn.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp “hạ cánh mềm” sau những chính sách quyết đoán, chưa có tiền lệ
Ông Nguyễn Anh Phong (trái) và TS Cấn Văn Lực (phải)
Ngày 19/7 vừa qua, hệ thống giao dịch TPDN riêng lẻ tập trung đầu tiên của Việt Nam đi vào hoạt động. Đây là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Tài chính và chỉ đạo sát sao của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội cùng với Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Việt Nam đã hoàn thiện hệ thống giao dịch và thanh toán cho các trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Thông tin thêm về hệ thống giao dịch TPDN riêng lẻ tập trung, ông Nguyễn Anh Phong – Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) cho biết, bước đầu hệ thống này đã đạt được kết quả rất đáng ghi nhận. Từ 19 trái phiếu của 3 doanh nghiệp tham gia đăng ký giao dịch vào ngày đầu tiên (19/7/2023), đến nay đã có 760 trái phiếu của hơn 200 doanh nghiệp đăng ký. Như vậy, khoảng 2/3 các doanh nghiệp cũng như trái phiếu trên thị trường đã được đăng ký trên hệ thống giao dịch tập trung này.

Về quy mô giao dịch, hiện nay trung bình một phiên là trên 3.000 tỷ đồng. Trung bình trong 5 tháng đầu hoạt động, giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng trên 1,2 nghìn tỷ đồng một phiên. Đây là tín hiệu rất tốt đối với thanh khoản trên thị trường. Điều này cũng góp phần quay ngược tác động lại thị trường phát hành sơ cấp, ông Nguyễn Anh Phong cho biết.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Nguyễn Ngọc Anh – Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ SSI cho biết, từ cuối năm 2022, toàn bộ các thành viên thị trường có chung một mối quan ngại là liệu rằng đến năm 2023 điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Song, đến thời điểm này, có thể nói thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có “hạ cánh mềm”.

Trước hết, việc Bộ Tài chính đã quyết liệt đưa ra Nghị định 08 để có cơ sở pháp lý giúp các bên cùng đàm phán và gia hạn. Thứ hai, việc đưa vào vận hành thị trường trái phiếu riêng lẻ thứ cấp trong một thời gian thật sự nhanh chưa từng có tiền lệ đã hỗ trợ lớn cho việc xây dựng lại niềm tin của nhà đầu tư và thị trường.

“Tôi nghĩ rằng, thời điểm sắp kết thúc 2023 cũng là thời điểm tất cả chúng ta đều thấy rằng một năm rất khó khăn đã đi qua và thực sự đây là cơ hội, tiền đề để sang năm 2024 sẽ có những tăng trưởng vượt bậc trong thị trường này” – bà Nguyễn Ngọc Anh nhận định.

Theo ông Phan Đức Hiếu – Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, những kết quả của thị trường năm 2023 có dấu ấn điều hành quyết liệt mạnh mẽ, quyết đoán của Chính phủ.

Đặc biệt, các chính sách với thị trường trái phiếu thể hiện rõ sự quyết tâm, quyết liệt trong điều hành. Bên cạnh các chính sách đã ban hành, mới đây nhất, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện 1177 xác định đúng vấn đề, đưa ra các giải pháp rõ ràng cả 2 chiều: một là thúc đẩy phát triển thị trường TPDN bền vững, hai là xử lý vấn đề còn tồn tại của thị trường.

Công điện có cách tiếp cận rất hệ thống, không chỉ giải quyết vấn đề của thị trường trái phiếu, mà cả thị trường liên thông với thị trường trái phiếu như bất động sản, tín dụng. Về thời gian, Công điện có các giải pháp ngắn và dài hạn, với cách tiếp cận toàn diện và đồng bộ với các giải pháp đầy đủ…